Tesisatta basınç testi, su borularına kontrollü bir basınç uygulanıp manometre ile bu basıncın belirli bir süre boyunca korunup korunmadığının izlenmesidir. Basınç düşüyorsa hatta bir sızıntı vardır. Test; yeni tesisat döşendiğinde, tadilat sonrasında ve gizli su kaçağı şüphesinde yapılır.
Basınç testi neyi ölçer?
Temiz su tesisatı, şebekeden ya da hidrofordan gelen basınç altında çalışır. Borular, ek parçaları ve vanalar bu basıncı kaçırmadan taşıyabilmelidir. Basınç testi, hattın bu yükü güvenle taşıyıp taşımadığını ve herhangi bir noktadan su kaçırıp kaçırmadığını ortaya koyar.
Testin güzel yanı, kaçak gözle görülmese bile sonucu göstermesidir. Duvar içinde, şap altında veya asma tavan üzerinde gizli kalan küçük bir sızıntı, manometredeki yavaş bir düşüş olarak kendini belli eder.
Hangi durumlarda yapılır?
Yeni tesisat döşendiğinde
Yeni yapılan veya yenilenen tesisatta, borular sıva ya da şap altına kapatılmadan önce basınç testi yapılması en doğru uygulamadır. Kaynak veya bağlantı hatası bu aşamada kolayca düzeltilir. Duvar kapandıktan sonra ortaya çıkan bir kaçak ise hem daha zor bulunur hem de daha fazla kırım gerektirir.
Banyo ve mutfak tadilatlarında
Tadilat sırasında boru hattına ek yapıldıysa, armatür yerleri değiştirildiyse veya eski borunun bir bölümü yenilendiyse, fayans döşenmeden önce test tekrarlanmalıdır.
Gizli su kaçağı şüphesinde
Su faturası beklenmedik şekilde yükseldiyse, sayaç tüm musluklar kapalıyken dönüyorsa veya duvarda nem lekesi oluştuysa, basınç testi kaçağın hangi hatta olduğunu ayırmak için kullanılır. Bu noktada su sayacıyla kaçak testi iyi bir ilk adımdır; sayaç şüpheyi doğrular, basınç testi ise yeri daraltır.
Eski tesisatın durumunu değerlendirirken
Ev alırken, kiralarken ya da uzun süre boş kalmış bir daireye taşınırken, tesisatın genel sağlığı hakkında fikir edinmek için de test yapılabilir.
Test nasıl yapılır?
Uygulamanın ayrıntıları borunun malzemesine, hattın yaşına ve tesisatın yapısına göre değişir. Genel akış şöyledir:
- Hattın ayrılması: Test edilecek bölüm ana vana ve ara vanalarla sistemin geri kalanından ayrılır. Gerekirse armatür bağlantıları körlenir.
- Hattın doldurulması ve havasının alınması: Boru suyla doldurulur, içerdeki hava tahliye edilir. Hava kalırsa ölçüm yanıltıcı olabilir.
- Basınç uygulanması: Test pompası ile hatta, borunun ve bağlantıların dayanımına uygun bir basınç verilir.
- Gözlem: Manometre belirli bir süre izlenir. Sıcaklık değişimlerinin küçük oynamalara yol açabileceği hesaba katılır.
- Yorum: Basınç sabit kalıyorsa hat sızdırmazdır. Belirgin şekilde düşüyorsa kaçak vardır ve hat bölümlere ayrılarak test tekrarlanır.
Uygulanacak basınç değeri ve bekleme süresi rastgele seçilmez; boru üreticisinin önerileri ve tesisatın durumu dikkate alınır. Eski ve yıpranmış hatlara aşırı basınç vermek zayıf noktaların patlamasına yol açabileceği için bu işin deneyimli biri tarafından yapılması önemlidir.
Sayaç kontrolü ile basınç testi arasındaki fark
Bu iki yöntem sık karıştırılır, ancak farklı soruları cevaplar. Sayaç kontrolü, evde kullanılmayan bir anda suyun akıp akmadığını gösterir; yani kaçak olup olmadığı sorusuna hızlı bir ilk cevap verir. Ne var ki sayaç, kaçağın sıcak su hattında mı yoksa soğuk su hattında mı olduğunu, banyoda mı yoksa mutfakta mı bulunduğunu söylemez. Ayrıca çok küçük sızıntılar sayacın hassasiyetinin altında kalabilir.
Basınç testi ise hattı bölümlere ayırarak her bölümün sızdırmazlığını ayrı ayrı değerlendirir. Bu sayede hem çok yavaş kaçaklar yakalanabilir hem de sorunlu bölge net olarak daraltılır. Kısacası sayaç şüpheyi doğrular, basınç testi ise aramanın nerede yoğunlaşacağını belirler. İkisi birlikte kullanıldığında gereksiz kırım ihtimali belirgin şekilde azalır.
Sonuç kaçak gösteriyorsa ne olur?
Basınç testi kaçağın varlığını ve hangi bölümde olduğunu gösterir, ancak tam noktayı her zaman işaretlemez. Bu aşamada termal kamera, akustik dinleme cihazı ve nem ölçer devreye girer. Kaçağın yerini duvarları gereksiz yere açmadan bulmak için kullanılan yöntemleri kırmadan su kaçağı tespiti yazımızda anlattık. Nokta belirlendikten sonra yalnızca o bölge açılır, boru onarılır ve test yeniden yapılarak işin doğru tamamlandığı teyit edilir.
Evde yapabileceğiniz basit kontroller
Profesyonel basınç testi özel pompa ve manometre gerektirir. Ancak siz de bazı basit gözlemlerle ön bilgi toplayabilirsiniz:
- Tüm musluklar, rezervuarlar ve su kullanan cihazlar kapalıyken sayacın hareket edip etmediğine bakın.
- Evde birden fazla ara vana varsa, bunları sırayla kapatıp sayacı yeniden gözlemleyin; sayaç hangi vana kapandığında durduysa, sorun büyük ihtimalle o hattadır.
- Lavabo altı ara musluklarında, esnek hortumlarda ve rezervuar bağlantılarında damlama olup olmadığını kontrol edin.
Dikkat: Test pompası kiralayıp eski bir hatta rastgele basınç uygulamayın. Zayıf bir ek yeri ya da korozyona uğramış boru, beklenmedik bir anda patlayabilir. Sıcak su hattında çalışırken ısıtıcıyı kapatıp suyun soğumasını beklemek de yanık riskini önler.
Ne zaman profesyonele başvurmalı?
Yeni tesisat kapatılmadan önce, kapsamlı bir tadilat sonrasında veya sayaç kontrolü kaçak işaret ettiğinde, basınç testinin uygun ekipmanla yapılması gerekir. Test sonucunda onarım gerekiyorsa tesisat tamiri aynı süreçte planlanabilir ve onarım sonrası tekrar test yapılarak hattın sızdırmazlığı doğrulanır.
Şüpheniz varsa, hattınızı bir tesisatçıya yerinde test ettirin.