Kırmadan su kaçağı tespiti, termal kamera, akustik dinleme cihazı, nem ölçer ve basınç testi gibi yöntemlerin birlikte kullanılarak kaçağın yerinin duvar veya zemin açılmadan belirlenmesidir. Amaç, tahmine dayalı geniş kırımlar yerine yalnızca kaçağın bulunduğu noktanın açılmasını sağlamaktır.
Neden kırmadan tespit tercih edilir?
Eskiden kaçak şüphesi olduğunda ıslaklığın göründüğü yerden başlanarak fayans, seramik ya da sıva kırılır ve boru hattı takip edilirdi. Oysa su, boru boyunca, şap altında veya duvar içinde metrelerce ilerleyip bambaşka bir noktada kendini gösterebilir. Bu yüzden lekeyi gördüğünüz yer ile kaçağın gerçek yeri çoğu zaman aynı değildir.
Cihazlarla yapılan tespitin başlıca faydaları şunlardır:
- Gereksiz kırım ve buna bağlı fayans, boya, tadilat masrafı azalır.
- Toz, moloz ve ev içindeki düzen bozulması en aza iner.
- Kaçağın kaynağı net bulunduğu için yapılan onarım daha isabetli olur.
- Komşu dairelere veya ortak alanlara yayılan sızıntılarda sorumluluğun belirlenmesi kolaylaşır.
Kullanılan başlıca yöntemler
Termal kamera ile görüntüleme
Termal kamera yüzeylerin sıcaklık farkını görüntüye çevirir. Özellikle sıcak su hatlarında ve yerden ısıtma borularında kaçak noktası, çevresinden farklı sıcaklıkta bir iz olarak belirir. Soğuk su hattında da ıslanan bölge buharlaşma nedeniyle serin görünebilir. Termal kamera tek başına kesin sonuç vermez, ancak şüpheli bölgeyi hızla daraltır.
Akustik dinleme cihazı
Basınçlı borudan kaçan su, küçük de olsa bir ses ve titreşim üretir. Hassas mikrofonlu dinleme cihazları bu sesi zemin veya duvar üzerinden algılar. Uzman, cihazı hat boyunca gezdirerek sesin en güçlü olduğu noktayı işaretler. Gürültülü ortamlarda doğru sonuç için evdeki su kullanımının ve cihazların kapatılması istenebilir.
Nem ölçer
Nem ölçerler duvar, şap veya ahşap yüzeydeki nem düzeyini karşılaştırmalı olarak gösterir. Farklı noktalardan alınan ölçümlerle ıslaklığın yayılma yönü ve merkezi hakkında fikir edinilir.
Basınç testi
Tesisatın belirli bölümleri vanalarla ayrılır, hatta basınç uygulanır ve manometre ile basıncın zamanla düşüp düşmediği izlenir. Basınç düşüyorsa o bölümde kaçak vardır. Böylece sorunun sıcak su hattında mı, soğuk su hattında mı, banyoda mı mutfakta mı olduğu ayrıştırılır. Ayrıntılar için tesisatta basınç testinin nasıl yapıldığını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
İzleyici gaz yöntemi
Bazı zor durumlarda hat boşaltılır ve içine zararsız bir izleyici gaz karışımı verilir. Gaz, kaçak noktasından çıkarak yüzeye ulaşır ve hassas bir dedektörle algılanır. Bu yöntem, akustik dinlemenin yetersiz kaldığı çok küçük kaçaklarda işe yarar.
Kameralı kontrol
Gider ve pis su hatlarındaki sızıntılarda borunun içine kamera sokularak çatlak, kopuk ek veya çökme doğrudan görülebilir. Bu yöntem temiz su hatlarından çok atık su hatları için kullanılır.
Tespit süreci nasıl ilerler?
- Ön görüşme ve gözlem: Islaklığın nerede görüldüğü, ne zaman başladığı, fatura veya sayaçta değişiklik olup olmadığı sorulur.
- Sayaç kontrolü: Tüm musluklar kapalıyken sayacın dönüp dönmediğine bakılır. Dönüyorsa basınçlı hatta kaçak olma ihtimali güçlenir.
- Hattın bölümlere ayrılması: Vanalar ve basınç testi ile sorunlu bölüm daraltılır.
- Cihazla nokta tespiti: Termal kamera, dinleme cihazı ve nem ölçerle kaçağın yeri işaretlenir.
- Noktasal açma ve onarım: Sadece işaretlenen alan açılır, boru onarılır ve hat yeniden test edilir.
Tespitin doğruluğunu etkileyen faktörler
Cihazlar ne kadar gelişmiş olursa olsun, sonucu yorumlayan kişinin tesisatı tanıması belirleyicidir. Aynı ölçüm, farklı bir bina yapısında farklı anlama gelebilir. Doğruluğu etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Boru malzemesi: Metal borular sesi iyi iletirken plastik borularda ses daha çabuk sönümlenir. Bu nedenle plastik hatlarda dinleme cihazı daha yakın aralıklarla gezdirilmelidir.
- Zemin ve kaplama türü: Kalın şap, parke altı yalıtım veya çift kat seramik, hem sesi hem sıcaklık farkını zayıflatabilir.
- Ortam gürültüsü: Trafik, çalışan beyaz eşya, hidrofor veya komşu dairelerdeki su kullanımı dinleme sonuçlarını bozabilir.
- Tesisat projesinin bilinmesi: Boruların hangi güzergâhtan geçtiği biliniyorsa, arama alanı baştan daralır. Elinizde tesisat planı ya da tadilat sırasında çekilmiş fotoğraflar varsa, bunları paylaşmak işi kolaylaştırır.
Bu yüzden iyi bir tespit, tek bir cihaza güvenmek yerine birkaç yöntemin sonuçlarını karşılaştırarak yapılır.
Evde kendiniz neleri kontrol edebilirsiniz?
Uzman gelmeden önce yapabileceğiniz basit ve güvenli kontroller, tespiti hızlandırır:
- Evdeki tüm muslukları ve su kullanan cihazları kapatıp su sayacını bir süre gözlemleyin.
- Rezervuarın içine birkaç damla gıda boyası damlatın; bir süre sonra renk klozet haznesine geçiyorsa sızıntı rezervuardadır.
- Islak lekenin fotoğrafını çekip birkaç gün boyunca büyüyüp büyümediğini takip edin.
- Lavabo ve evye altlarındaki bağlantı hortumlarını ve ara musluklarını elinizle kontrol edin.
Güvenlik notu: Islaklık priz, aydınlatma armatürü veya elektrik kablolarının geçtiği bir duvardaysa o hattın sigortasını kapatın ve ıslak yüzeye çıplak elle dokunmayın. Kaçağın ilk işaretlerini tanımak için su kaçağının erken belirtileri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Ne zaman profesyonel destek almalısınız?
Sayaç tüm musluklar kapalıyken dönüyorsa, duvarda veya tavanda büyüyen bir leke varsa, alt kattan sızıntı şikâyeti geliyorsa ya da zeminde nedensiz sıcak bölgeler hissediyorsanız, cihazlı tespit yapılması gerekir. Özellikle apartman yoğunluğunun yüksek olduğu şehirlerde kaçak kısa sürede komşu dairelere zarar verebilir. Böyle bir durumda bir Mersin su tesisatçısı ile görüşüp kırmadan su kaçağı tespiti talep etmek, hem zararı hem de onarım kapsamını sınırlamanın en sağlıklı yoludur.
Kaçak şüpheniz sürüyorsa, gecikmeden yerinde bir kontrol isteyin.