Kimyasal gider açıcılar, özellikle sık ve yanlış kullanıldığında tesisata zarar verebilir. Güçlü bazik veya asidik içerikleri eski metal boruları aşındırabilir, plastik bağlantıları ve contaları yıpratabilir; tıkanıklığı tam açamadıklarında ise hattın içinde tehlikeli bir sıvı olarak bekler. Ayrıca cilt, göz ve solunum yolları için ciddi yanık ve tahriş riski taşırlar. Bu nedenle ilk tercih mekanik yöntemler olmalıdır. Kimyasallar ancak yöntemi ve riskleri bilinerek, son çare olarak ve etiket talimatlarına tam uyarak düşünülmelidir.
Kimyasal gider açıcılar nasıl çalışır?
Piyasadaki gider açıcılar genel olarak üç gruba ayrılır:
- Bazik (alkali) ürünler: Genellikle sodyum hidroksit gibi güçlü bazlar içerir. Yağı sabunlaştırarak, saçı ve organik maddeleri çözerek çalışır. Suyla temas ettiğinde ısı açığa çıkarır.
- Asidik ürünler: Güçlü asitler içerir ve genellikle profesyonel kullanım için satılır. Çok hızlı etki eder ancak en tehlikeli gruptur; boru, conta ve seramik yüzeylere zarar verebilir.
- Enzimli ve bakteriyel ürünler: Organik birikimi yavaşça parçalayan mikroorganizmalar veya enzimler içerir. Tesisata daha az zarar verir ama tıkanıklığı açmaktan çok önleme amaçlıdır ve etkisi yavaştır.
Tesisata verebilecekleri zararlar
Eski metal borularda aşınma
Eski binalarda hâlâ bulunabilen galvaniz ve dökme demir gider boruları, zaten içten paslanmış ve incelmiş olabilir. Güçlü kimyasallar bu zayıf bölgeleri daha da aşındırarak sızıntıya ya da delinmeye yol açabilir. Bu tür hasarlar çoğu zaman duvarın veya zeminin içinde oluştuğu için geç fark edilir.
Plastik boru ve bağlantılarda deformasyon
Bazik ürünlerin suyla tepkimesi sırasında ortaya çıkan ısı, özellikle tıkalı bir hatta sıvının uzun süre beklemesiyle plastik boruları ve bağlantıları yumuşatabilir, contaları sertleştirebilir. Sonuç, sifon bağlantılarında ve birleşim noktalarında sızıntı olabilir.
Seramik ve yüzey hasarı
Klozet, lavabo ve evye yüzeylerine sıçrayan kimyasallar sır tabakasında leke, matlaşma veya pürüzlenme bırakabilir. Paslanmaz çelik evyelerde de renk değişimi görülebilir.
Tıkanıklığı ileri taşıma
Kimyasallar çoğu zaman tıkacın yalnızca bir kısmını çözer. Özellikle yağ birikiminde, çözülen yağ hattın ilerisinde tekrar katılaşarak daha ulaşılmaz bir noktada yeni bir tıkanıklık oluşturabilir. Yağ kaynaklı tıkanıklıkların nasıl oluştuğunu mutfak gideri neden tıkanır yazımızda anlattık.
Sağlık ve güvenlik riskleri
Kimyasal gider açıcıların en büyük tehlikesi insan sağlığı içindir. Sıçramalar ciltte ve gözde kimyasal yanığa, buharları ise solunum yollarında tahrişe neden olabilir. Özellikle dikkat edilmesi gerekenler:
- Asla karıştırmayın: Farklı gider açıcıları birbiriyle, çamaşır suyuyla, tuz ruhuyla veya sirkeyle karıştırmak şiddetli tepkimeye ve zehirli gaz oluşumuna yol açabilir.
- Pompa kullanmayın: Kimyasal dökülmüş bir gidere pompa uygulamak, sıvının yüzünüze ve gözünüze sıçramasına neden olabilir.
- Kapalı alanda kullanmayın: Penceresi olmayan banyolarda buhar birikebilir; havalandırmayı açın.
- Koruyucu ekipman kullanın: Eldiven ve koruyucu gözlük takın, ürün etiketindeki talimatlara harfiyen uyun.
- Çocuklardan uzak tutun: Ürünleri orijinal kaplarında, kilitli bir dolapta saklayın.
- Ustaya haber verin: Kimyasal kullandıktan sonra tesisatçı çağırıyorsanız hangi ürünü kullandığınızı mutlaka söyleyin; bu, ustanın güvenliği için önemlidir.
Kimyasal ciltle veya gözle temas ederse bölgeyi hemen bol suyla uzun süre yıkayın ve ürün ambalajını yanınıza alarak bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Kimyasal kullanmak zorunda kalırsanız
Bazı durumlarda mekanik yöntemlere erişiminiz olmayabilir ve bir ürün kullanmayı tercih edebilirsiniz. Böyle bir durumda riskleri en aza indirmek için ürünün hangi boru türlerine uygun olduğunu etiketten kontrol edin ve önerilen miktarın üzerine çıkmayın. Ürünü tamamen su dolu, hiç akmayan bir gidere dökmeyin; kimyasal suyla seyrelip etkisiz kalırken lavabo veya evyede tehlikeli bir sıvı olarak bekler. Kullandıktan sonra ürünün önerdiği süre kadar bekleyip bol soğuk suyla durulayın. Sonuç alamazsanız ikinci bir ürün, özellikle farklı bir marka veya türde ürün denemeyin; iki kimyasalın hatta buluşması tehlikelidir. Klozetlerde, kireç çözücülerle birlikte ve yakın zamanda ağartıcı kullanılmış giderlerde kimyasal gider açıcı kullanmaktan kaçının. Metal ve plastik karışık eski tesisatlarda ise en doğrusu kimyasal hiç kullanmamaktır.
Daha güvenli alternatifler
- Lavabo veya klozet pompası: Hafif ve orta düzey tıkanıklıkların çoğunu kimyasal kullanmadan açar.
- Sifon temizliği: Lavabo ve evye tıkanıklıklarının önemli bir kısmı sifonda oluşur. Sifonu söküp temizlemek çoğu zaman sorunu kökten çözer. Adımları lavabo tıkanıklığı nasıl açılır yazımızda bulabilirsiniz.
- Plastik gider temizleme çubuğu: Gider ağzına yakın saç birikintilerini çekip çıkarmak için uygundur.
- Karbonat, sirke ve ılık su: Hafif birikimler ve koku kontrolü için bakım amaçlı kullanılabilir. Bu karışımı başka kimyasallarla birlikte kullanmayın.
- Önleyici alışkanlıklar: Saç tutucu ve evye süzgeci kullanmak, yağı gidere dökmemek kimyasal ihtiyacını büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Ne zaman profesyonel yardım almalı?
Mekanik yöntemlerle açılmayan, sık tekrarlayan veya birden fazla gideri etkileyen tıkanıklıklar, sorunun daha derinde olduğunu gösterir. Giderden sürekli kötü koku geliyorsa bunun nedenleri için giderden gelen kötü koku yazımıza da göz atabilirsiniz. Böyle durumlarda spiral makine veya basınçlı su gibi mekanik yöntemlerle yapılan kimyasalsız tıkanıklık açma, tesisata zarar vermeden sorunun kaynağına ulaşmanın daha güvenli yoludur.