Su borusu patladığında yapılacak ilk şey ana vanayı veya en yakın ara vanayı kapatarak suyu kesmektir. Ardından su elektrik tesisatına ulaştıysa sigortaları kapatın, suyu toplayın ve hasarı fotoğraflayın. Onarımı ise suyun nereden geldiği netleştikten sonra bir tesisatçıya yaptırın.
İlk dakikalar: suyu kesmek
Patlayan bir boru, kısa sürede zemini, dolapları ve alt kattaki tavanı etkileyebilir. Bu yüzden panik yerine önceliği tek bir işe verin: suyu durdurmak.
- En yakın ara vanayı deneyin: Sızıntı bir lavabo, klozet veya çamaşır makinesi bağlantısındaysa o noktanın altındaki küçük musluğu kapatmak yeterli olabilir.
- Ana vanayı kapatın: Kaçak duvar içindeyse ya da kaynağı belli değilse hiç vakit kaybetmeden ana vanaya gidin. Vananın nerede olduğunu ve farklı vana tiplerinin nasıl kapatıldığını ana vana nerede, nasıl kapatılır yazısında anlattık.
- Tesisattaki suyu boşaltın: Vana kapandıktan sonra evin en alt noktasındaki musluğu açın. Borularda kalan su böylece patlak noktadan değil, musluktan akar.
Güvenlik önce gelir: elektrik ve sıcak su
Su ve elektrik bir araya geldiğinde asıl tehlike su hasarı değil, çarpılma riskidir. Şu kurallara uyun:
- Su prizlere, aydınlatmalara veya zemindeki uzatma kablolarına ulaştıysa, ıslak zemine basmadan sigorta kutusuna gidip ilgili hattı ya da ana şalteri kapatın.
- Sigorta kutusu da ıslak alandaysa veya ulaşmak için suya girmeniz gerekiyorsa, bunu yapmayın; bina yönetimine ya da elektrik arıza hattına haber verin.
- Patlayan boru sıcak su hattıysa sızan suya ve boru yüzeyine çıplak elle dokunmayın; yanık riski vardır. Termosifon veya kombinin soğuk su giriş vanasını kapatın.
- Kombi, su ısıtıcı veya elektrikli cihazlar ıslandıysa kurumadan çalıştırmayın. Kombinin gaz tarafıyla ilgili bir şüpheniz varsa yetkili servisi veya gaz dağıtım şirketini arayın.
Hasarı sınırlamak için yapabilecekleriniz
Su kesildikten ve ortam güvenli hale geldikten sonra, hasarın yayılmasını önlemek için şu adımları uygulayabilirsiniz:
- Suyu toplayın: Kova, havlu, paspas ve varsa ıslak-kuru süpürge ile zemindeki suyu mümkün olduğunca hızlı alın. Laminat ve parke zeminler suyu çabuk emer.
- Eşyaları taşıyın: Halı, kitap, belge ve elektronik cihazları kuru bir odaya alın. Mobilyaların ayaklarının altına plastik veya folyo koyun.
- Havalandırın: Pencereleri açın, dolap kapaklarını açık bırakın. Nemin uzun süre kalması küf ve koku sorununa yol açar.
- Geçici önlem alın: Onarıma kadar suyu yeniden açmanız gerekiyorsa, bunu sadece sorunlu hattın ara vanasını kapalı tutabildiğiniz durumda yapın. Bant veya kelepçe gibi geçici çözümler yalnızca ustanın gelmesine kadar idare etmek içindir; basınç altında uzun süre dayanmaz.
Belgeleyin ve ilgilileri bilgilendirin
Özellikle apartmanlarda bir boru patlaması tek bir daireyle sınırlı kalmayabilir. Sonradan yaşanabilecek anlaşmazlıkları önlemek için şunları yapın:
- Hasar gören alanları, patlak noktayı ve ıslanan eşyaları temizlemeden önce fotoğraflayın ve video çekin.
- Alt kattaki komşunuza hemen haber verin; tavanında ıslaklık oluşup oluşmadığını kontrol etmesini isteyin.
- Patlama ortak alandaki bir kolon hattındaysa bina yönetimini bilgilendirin; ortak tesisatın onarımı yönetimin sorumluluğuna girebilir.
- Konut sigortanız varsa poliçenizde su hasarı teminatı olup olmadığına bakın ve sigorta şirketinizin istediği bildirim adımlarını takip edin.
Alt kata su geçtiyse komşu, yönetim ve sigorta tarafında nasıl ilerleyeceğinizi üst kattan su sızması başlıklı yazımızda ayrıca ele aldık.
Borular neden patlar?
Nedeni anlamak, aynı sorunun tekrar yaşanmasını önlemeye yardım eder. En sık karşılaşılan sebepler şunlardır:
- Yıpranmış eski borular: Galvaniz borular zamanla içten paslanır ve incelir. Eski binalarda bu, ani sızıntıların başlıca nedenidir.
- Yüksek şebeke basıncı: Basınç düşürücü olmayan binalarda borular ve bağlantılar sürekli zorlanır.
- Hatalı bağlantılar: Yanlış kaynak yapılmış veya yeterince sıkılmamış bağlantılar bir süre sonra ayrılabilir.
- Dış etkiler: Duvara çivi veya dübel çakarken boruyu delmek, tadilat sırasında hattı ezmek sık görülen durumlardır.
- Donma: Kıyı kesiminde nadir olsa da yüksek rakımlı yaylalarda veya açıkta kalan dış hatlarda kış gecelerinde görülebilir.
Onarım aşaması: ne zaman tesisatçı çağırmalı?
Görünür bir bağlantıdaki küçük bir hortum veya flex sızıntısı, ara vanası kapatılarak parça değişimiyle çözülebilir. Ancak patlak duvar veya zemin içindeyse, kaynağı belli değilse ya da su birden fazla noktadan geliyorsa işi bir uzmana bırakmanız gerekir. Gereksiz kırım yapmadan kaçağın yerini bulmak için kırmadan su kaçağı tespiti yöntemleri kullanılabilir; ardından yalnızca sorunlu bölüm açılarak onarım yapılır.
Kaçak bulunduktan sonra yapılacak tesisat tamiri sonrasında hattın basınç altında sızdırmadığından emin olunmalı ve ıslanan duvarların tamamen kuruması beklenmeden boya ya da seramik işine geçilmemelidir. Güvenilir bir Mersin su tesisatçısı ile çalışırken, onarımın yanı sıra benzer risk taşıyan diğer bağlantıları da kontrol ettirmeniz ileride yaşanabilecek sürprizleri azaltır.
Onarımdan sonra dikkat edilecekler
- Islanan alçı, sıva ve ahşap yüzeylerin tamamen kuruması zaman alır; yüzey kuru görünse bile içeride nem kalabilir.
- Birkaç gün boyunca onarılan noktanın çevresini ve alt kattaki tavanı yeni bir leke açısından gözlemleyin.
- Kötü koku, kabarma veya küf lekesi fark ederseniz nem hâlâ devam ediyor olabilir; bunu erken bildirin.
Suyu kestikten ve ortamı güvene aldıktan sonra, kalıcı onarım için bir tesisatçıdan yerinde kontrol isteyin.