Rögar taştığında ilk iş, binadaki su kullanımını durdurmak, çocukları ve evcil hayvanları alandan uzaklaştırmak ve durumu hemen apartman yönetimine bildirmektir. Taşma çoğunlukla binanın ortak atık su hattındaki bir tıkanıklıktan kaynaklanır; bu nedenle çözüm tek bir dairenin değil, yönetimin koordine ettiği profesyonel bir kanal açma işidir.
Rögar neden taşar?
Rögar (logar ya da muayene bacası), binadan gelen atık suyun toplandığı ve ana kanalizasyona yönlendirildiği noktadır. Buradan su geri gelmeye başlıyorsa, akış yönünde bir yerde engel var demektir. En sık görülen nedenler şunlardır:
- Katı atık birikimi: Islak mendil, hijyenik ped, pamuk, bez gibi suda çözünmeyen maddeler klozetten atıldığında hat içinde toplanır.
- Yağ ve deterjan tortusu: Mutfak giderlerinden gelen yağ, boru cidarına yapışıp soğudukça sertleşir ve zamanla kesiti daraltır.
- Kök girişi: Bahçeli binalarda ağaç kökleri, eski boruların ek yerlerindeki küçük aralıklardan içeri sızarak büyür.
- Çökme veya kırık boru: Eski beton ya da pik borularda zeminin oturması, hattın ezilmesine yol açabilir.
- Yoğun yağış: Yağmur suyu hattının kanalizasyona bağlı olduğu yapılarda, sağanak sırasında hat kapasitesi aşılabilir.
Taşma anında ilk müdahale adımları
Rögardan taşan su, mikrop ve patojen içeren atık sudur. Bu yüzden müdahale ederken önceliğiniz sağlığınızı korumak olmalıdır.
- Su kullanımını durdurun: Bina sakinlerine tuvalet sifonu, çamaşır ve bulaşık makinesi, duş kullanımını geçici olarak kesmelerini duyurun. Her boşaltılan su, taşmayı büyütür.
- Yönetimi bilgilendirin: Apartman yöneticisine ya da site yönetimine durumu hemen iletin. Ortak alan sorunu olduğu için kararı ve organizasyonu yönetimin yapması gerekir.
- Alanı güvenli hale getirin: Çocukları ve evcil hayvanları uzak tutun. Atık su ile temas edecekseniz eldiven ve kapalı ayakkabı kullanın.
- Elektriğe dikkat edin: Su bodruma, otoparka ya da elektrik panosu, priz veya hidrofor gibi cihazların bulunduğu bir alana yayılıyorsa, o alana girmeden önce ilgili sigortayı güvenli bir noktadan kapatın. Emin değilseniz suya basmayın.
- Kapakları zorlamayın: Rögar kapağını açmak ya da içine sopa, hortum sokmak tehlikeli olabilir. Kapak ağırdır, bacada zararlı gazlar birikebilir ve kapalı alana eğilmek ciddi risk taşır.
Sorumluluk kimde?
Rögar taşmasında en çok sorulan konu, masrafın ve işin kime ait olduğudur. Genel çerçeve şöyledir, ancak kesin cevap her binanın yönetim planına göre değişebilir:
Daire içi giderler
Sadece sizin dairenize ait lavabo, duş veya klozet bağlantısında tıkanıklık varsa ve sorun ortak hatta ulaşmadan önce oluşuyorsa, bu genellikle daire sahibinin sorumluluğundadır.
Ortak kolon ve bina bağlantısı
Dikey pis su kolonları, bodrumdaki toplama hatları, bina içindeki rögarlar ve binadan çıkıp şebekeye bağlanan parsel hattı ortak alan kabul edilir. Buradaki tıkanıklık ve onarım, kat maliklerinin ortak gideridir ve süreci yönetim yürütür.
Şebeke tarafı
Sokaktaki ana kanalizasyon hattı belediyenin ya da su ve kanalizasyon idaresinin sorumluluğundadır. Mersin'de bu hizmet MESKİ tarafından verilir. Birden fazla bina aynı anda etkileniyorsa veya sokaktaki bacadan da taşma görülüyorsa, sorunun şebekede olma ihtimali yüksektir ve idareye bildirim yapılmalıdır.
Profesyonel açma nasıl yapılır?
Bina hattındaki tıkanıklıklar için genellikle yüksek basınçlı su ile çalışan kanal açma makineleri veya yaylı spiral makineler kullanılır. Basınçlı su, boru cidarındaki yağ ve tortuyu da temizlediği için kalıcılık açısından avantajlıdır. Kök girişi veya çökme şüphesi olduğunda ise tıkanıklık açıldıktan sonra hattın içine kamera sokularak sorunun gerçek kaynağı görülür. Bu konuyu kameralı boru içi görüntülemenin ne zaman gerektiği yazısında ayrıntılı anlattık.
Taşma sık tekrarlanıyorsa, sadece tıkanıklığı açmak yetmez; hattın eğimi, kırık bölümleri veya bağlantı hataları incelenmelidir. Bu tür durumlarda gider ve kanalizasyon açma hizmetiyle birlikte hattın durumunun tespit edilmesi, ileride aynı masrafla tekrar karşılaşmamanızı sağlar.
Taşma sonrası temizlik ve hijyen
Hat açıldıktan sonra etkilenen alanın temizlenmesi de en az açma işlemi kadar önemlidir:
- Katı atıkları eldivenle toplayıp kapalı çöp poşetlerine koyun.
- Zemini önce bol su ve deterjanla yıkayın, ardından uygun bir dezenfektanla silin.
- Çamaşır suyunu tuz ruhu, amonyaklı temizleyici veya asidik ürünlerle asla karıştırmayın; bu karışımlar zehirli gaz açığa çıkarır.
- Alanı iyice havalandırın ve kurumasını sağlayın. Nem kalırsa küf ve kalıcı koku oluşabilir.
- Kullandığınız eldiven ve bezleri atın, ellerinizi iyice yıkayın.
Taşma sonrası binada koku devam ediyorsa, gider sifonlarında su kalmamış ya da havalandırma hattında sorun olabilir. Giderden gelen kötü kokunun nedenleri hakkındaki yazımız bu noktada yol gösterebilir.
Tekrarlamaması için neler yapılabilir?
Rögar taşmalarının büyük kısmı, bina sakinlerinin alışkanlıklarıyla önlenebilir. Yönetimin bina panosuna kısa bir bilgilendirme asması bile fark yaratır:
- Klozete ıslak mendil, ped, pamuk, diş ipi veya kâğıt havlu atılmamalı; bunlar çöpe gitmeli.
- Kızartma yağı lavaboya dökülmemeli, soğuduktan sonra kapalı bir kapta biriktirilip atık yağ toplama noktalarına verilmeli.
- Bina hattı belirli aralıklarla kontrol ettirilmeli; özellikle eski yapılarda ve ağaçlık bahçeli binalarda periyodik bakım faydalıdır.
- Rögar kapakları sağlam ve erişilebilir tutulmalı; üzerine kalıcı eşya veya beton dökülmemeli.
Taşma tekrar ediyor veya kaynağı anlaşılamıyorsa, hattın yerinde bir tesisatçı tarafından incelenmesini isteyin.